होली नेपाली समाजमा हर्षोल्लासका साथ मनाइने प्रमुख चाडहरूमध्ये एक हो। रङ, पानी, उमंग र उत्साहको यो पर्वले आपसी सम्बन्ध सुमधुर बनाउने अवसर प्रदान गर्छ। तर, होली खेल्ने क्रममा धेरैजसो व्यक्तिले आँखाको सुरक्षामा ध्यान नदिँदा गम्भीर समस्या उत्पन्न हुन सक्छ। रासायनिक रङ, फोहोर पानी तथा अन्य हानिकारक तत्व आँखामा परेमा एलर्जी, जलन, संक्रमण तथा दृष्टि गुम्ने जस्ता समस्या आउन सक्छन्।
होली खेल्दा आँखाको सुरक्षा गर्न अपनाउनुपर्ने उपायहरू
१. गुणस्तरीय र प्राकृतिक रङ मात्र प्रयोग गर्ने
बजारमा पाइने धेरैजसो रङहरूमा हानिकारक रसायन (जस्तै, लिड, मरकरी, कपर सल्फेट आदि) हुन्छन्, जसले आँखामा गम्भीर क्षति पुर्याउन सक्छ। त्यसैले, प्राकृतिक वा घरमै बनाइएका जैविक रङ प्रयोग गर्नुपर्छ।
२. सनग्लास वा सुरक्षा चस्मा लगाउने
होली खेल्दा आँखामा रङ वा पानी पर्नबाट जोगिनका लागि सनग्लास वा सुरक्षात्मक चस्मा लगाउनु अत्यन्त आवश्यक छ। यसले आँखालाई प्रत्यक्ष सम्पर्कमा आउनबाट जोगाउँछ।
३. कन्ट्याक्ट लेन्स प्रयोग नगर्ने
यदि तपाईं कन्ट्याक्ट लेन्स लगाउनुहुन्छ भने होली खेल्दा हटाएर चस्मा प्रयोग गर्नु उचित हुन्छ। रङ वा पानी कन्ट्याक्ट लेन्स भित्र पस्दा संक्रमणको जोखिम उच्च हुन सक्छ।
४. अनुहारमा तेल वा मोइस्चराइजर लगाउने
होली खेल्नुअघि अनुहारमा नरिवलको तेल वा राम्रो मोइस्चराइजर लगाउँदा रङ छालामा नटाँसिने मात्र नभई आँखामा छिट्टै पखाल्न पनि सजिलो हुन्छ।
५. आँखामा रङ वा पानी परे के गर्ने?
• आँखामा रङ वा फोहोर पानी परेको खण्डमा तत्काल सफा पानीले धोएर सफा कपडाले पुछ्नुहोस्।
• आँखा मल्ने वा घोट्ने गल्ती नगर्नुहोस्, जसले समस्या झन् बढ्न सक्छ।
• यदि जलन, रातोपना वा धुमिल दृष्टि देखिएमा तुरुन्तै आँखा विशेषज्ञ (नेत्र चिकित्सक) संग परामर्श लिनुहोस्।
६. बालबालिका र वृद्धहरूको विशेष ख्याल राख्ने
साना बालबालिका र वृद्धहरूको छाला तथा आँखाको संवेदनशीलता बढी हुने भएकाले उनीहरूलाई होली खेल्दा विशेष सावधानी अपनाउन आवश्यक छ।
होली हर्षको पर्व हो, तर सचेतनाका साथ मनाइएन भने आँखाको दीर्घकालीन क्षति हुन सक्छ। सुरक्षित र प्राकृतिक तरिकाले होली खेल्दै आँखाको सुरक्षा गर्नुपर्छ। यदि कुनै समस्या देखा परेमा समयमै विशेषज्ञको सल्लाह लिनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
“रङहरूको पर्व मनाऔं, आँखाको सुरक्षा गरौं!”
-चन्दा पान्डे